تبلیغات
پایه اول تا ششم ابتدایی2- رضایی - آموزش احکام نماز
آموزش احکام نماز


فروع دین 10 مورد است. یعنی درخت اسلام ۵ ریشه دارد و ۱۰ شاخه. این ده شاخه عبارتند از: 
 
۱- نماز ۲- روزه ۳- زکات ۴- خمس ۵- حج ۶- جهاد ۷- امر به معروف ۸- نهی از منکر ۹- تولی ۱۰- تبری 

اصول دین شیعه به‌ ترتیب از قرار زیرند:

۱- توحید : به معنای یگانگی خداوند متعال است.

۲- عدل : به معنای آن است که افعال خداوند متعال از سر دادگری و شایستگی است و به هیچ کس ستم نمی‌کند و هر چیزی را در جای خویش نگه می‌دارد و با هر موجودی، چنانکه شایسته‌است رفتار می‌کند.

۳- نبوت : به معنای پیامبری محمد بن عبدالله و دیگر پیامبران الهی است.

۴- امامت : بدین معنا که پس از پیامبر اسلام دوازده امام معصوم منصب خلافت و امامت را بر عهده دارند و آنان منصوب خداوند متعال‌اند.

۵- معاد : به معنای آن است که روزی همه مکلفان برای بازخواست و حساب در پیشگاه الهی گرد هم می‌آیند و هر کس به پاداش و کیفر خویش می‌رسد. (قیامت)

فروع دین نیز به مجموعه ده عمل اسلامی که انجامشان واجب‌ است اطلاق می‌شود که از قرار زیرند:

۱- نماز

۲- روزه

۳- خمس

۴- زکات

۵- حج

۶- جهاد

۷- امر به معروف (دستور به خوبیها و نیکیها)

۸- نهی از منکر (بازداشتن از بدیها و زشتیها)

۹- تولی (دوستى با دوستان خدا)

۱۰- تبری (دشمنى با دشمنان خدا)

 


احکام دین را چگونه و از کجا یاد بگیریم؟

از «قرآن» و «حدیث». قرآن، همان کتاب خداست که به وسیله پیامبر اسلام، حضرت محمد(ص) به ما رسیده است. حدیث، سخنان پیامبر(ص) وامامان (علیهم‏السلام) است.

آیا همه می‏توانند از قرآن و حدیث استفاده کنند و احکام دینی را به دست آورند؟ نه. چرا؟ چون این کار آسان نیست.

سال‏ها وقت می‏خواهد تا انسان بتواند با قرآن و حدیث خوب آشنا شود. پس ما باید احکام دین را از کسانی بیاموزیم که سال های طولانی، در حوزه‏های علمیه درس خوانده‏اند و با قرآن و حدیث و تفسیرِ آن آشنا شده‏اند و در این راه متخصّص گشته‏اند؛ مانند پزشکی که چندین سال در رشته پزشکی درس خوانده و از کتابهای گوناگون استفاده کرده و متخصّص شده است و می‏تواند برای بیمار نسخه بنویسد. دانشمندانی که در مدرسه ‏های علوم دینی چندین سال درس خوانده‏اند و از قرآن و کتاب های حدیث، دستورات دین را آموخته‏اند، همه را در رساله «توضیح‏المسائل» نوشته‏اند و در اختیار ما قرار داده‏اند. به کسی که به خاطر تلاش فراوان و خواندن کتاب های بسیار می‏تواند احکام دین را از «قرآن» و «حدیث» به دست آوَرَد «مجتهد» می‏گویند.


تمام کارهایی که ما انسان‏ها با اختیار خودمان انجام می‏دهیم، از نظر دین اسلام حکم معیّنی دارد و آن پنج صورت است:

 1. واجب ؛ آن دسته کارهایی است که حتماً باید انجام دهیم؛ مانند نمازخواندن و روزه گرفتن.

 2. حرام ؛ به کارهایی می‏گویند که نباید آنها را انجام دهیم، مانند دروغ گفتن، اذیّت کردن دیگران و تهمت زدن.

 3. مُستحب ؛ به کارهایی می‏گویند که انجام دادن آن بهتر است؛ مانند مسواک کردن و گفتن «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیم» در ابتدای غذا و «اَلْحَمْدُ للَّهِ‏ِ رَبِّ الْعالَمِین» در پایان آن.

 4. مکروه ؛ کارهایی است که از نظر دین اسلام، انجام ندادن آنها بهتر است؛ مانند خوردن غذای داغ و فوت کردن به غذا.

 5. مباح ؛ کارهایی است که مردم بسیار انجام می‏دهند و از نظر اسلام، انجام دادن و انجام ندادن آن یکسان و مساوی است؛ مانند راه رفتن، نشستن و مسافرت رفتن. اگر کارهای واجب را انجام دهیم و از کارهای حرام دوری کنیم، خداوند مهربان ما را دوست می‏دارد و در این جهان یا

جهان دیگر پاداش می‏دهد. انسان‏های خوب و درستکار کسانی هستند که واجب را انجام می‏دهند و از کار زشت و حرام پرهیز می‏کنند. پس سعی کنیم احکام و دستورات دین را یاد بگیریم تا کارهای واجب و حرام را به خوبی بشناسیم و به آنها عمل کنیم.نماز

 چرا نماز بخوانیم؟

خداوند نعمت های زیادی به انسان ها داده است و هر انسانی وظیفه دارد از او تشکر و سپاسگزاری کند. یکی از راههای تشکّر و بلکه بهترین راه آن خواندن نماز است. نماز، تشکر از خدای مهربانی است که ما را آفرید و به ما گوش و چشم و دهان و دندان و سلامتی داد. کوه ها و دشت ها و جنگل ها و درختان سرسبز و گل های رنگارنگ و دریاهای زیبا را برای ما آفرید. خداوند نمازگزاران را دوست دارد و به آنها وعده بهشت داده است. نماز در بین کارهای واجب اهمیّت بسیار بالایی دارد و انسان‏های وظیفه‏شناس به نماز خواندن اهمت می‏دهند و قبل از هر کاری نمازشان را می‏خوانند و ما نماز می‏خوانیم تا اظهار کوچکی و بندگی در برابر خدا کنیم.


چگونه نماز بخوانیم؟

در هر شبانه روز باید هفده رکعت نماز بخوانیم. اوّل نام هریک از نمازها را با تعداد رکعت های آنها یاد می‏گیریم و سپس می‏آموزیم که چگونه باید نماز بخوانیم.

نماز صبح: دو رکعت‏

نماز ظهر: چهار رکعت‏

نماز عصر: چهار رکعت‏

نماز مغرب: سه رکعت‏

نماز عشا: چهار رکعت‏

 چه وقت نماز بخوانیم؟

هریک از نمازهای شبانه روزی، وقت معینی دارد و ما باید نمازهایمان را در آن وقت‏ها و زمان‏های تعیین شده بخوانیم. اگر در وقت خود نخوانیم و زمان آن بگذرد، گناه کرده‏ایم. وقت نمازهای شبانه روزی، با طلوع و غروب خورشید و روشن شدن هوا و تاریک شدن آن تنظیم می‏شود. نظم دقیق وقت نمازها به ما می‏آموزد که تمام کارهای زندگیمان باید با برنامه و منظّم باشد. اکنون با وقت نمازهای شبانه روزی، که پنج تا است آشنا می‏شویم:

نماز صبح‏

وقت نماز صبح، از اذان صبح(1) تا طلوع آفتاب است. پس باید در این فرصت نماز صبح را بخوانیم.

نماز ظهر و عصر

وقت نماز ظهر و عصر، از ظهر تا مغرب(2) است. در این فاصله، باید اوّل نماز ظهر و سپس نماز عصر را بخوانیم.

نماز مغرب و عشا

از اذان مغرب (که کمی بعد از غروب آفتاب است) تا نصف شب، وقتِ نماز مغرب و عشا است و باید نماز مغرب قبل از نماز عشا خوانده شود. بهتر است نمازمان را در اوّل وقت بخوانیم و هر چه به اوّل وقت نزدیکتر باشد ثواب بیشتری دارد. باید همیشه مواظب باشیم که وقت نماز نگذرد و اگر فراموش کردیم یا صبح خواب ماندیم و نمازمان دیر شد، بهتر است همان موقع یا وقتی که می‏خواهیم نماز بعدی را بخوانیم، آن نماز را نیز بجا آوریم.


درس 3

در چه حالی نماز بخوانیم؟

کارهای مهم را باید با آمادگی قبلی انجام داد و نماز هم یکی از کارهای مهم است که به آمادگی قبلی نیاز دارد. بنابراین، برای برپاداشتن نماز، اوّل «وضو» می‏گیریم و پس از وضو، لباس پاک و تمیز می‏پوشیم و رو به قبله می‏ایستیم. و سپس اذان و اقامه می‏گوییم و نماز را آغاز می‏کنیم. امام رضاعلیه السلام فرمود: «کسی که به عبادت خدای بزرگ می‏پردازد، باید خود را از آلودگی‏ها پاک کند، از تنبلی و بی‏حالی دور شود و با وضو، خود را برای سخن گفتن با خدای توانا، پاک و آماده سازد.» آداب وضو گرفتن‏ برای گرفتنِ وضو اوّل نیت کنیم که آن را برای گوش دادن به فرمان خدا انجام می‏دهیم و بعد از آن نوبت به شستن صورت می‏رسد. پس بعد از نیت باید صورت را بشوییم، البته بهتر است قبل از صورت، دست ها را تا مچ و بعد از آن، تمام صورت را از بالا به پایین، بشوییم. سپس دست راست را از آرنج تا سر انگشتان، از بالا به پایین می‏شوییم. پس از شستن دست راست، دست چپ را مانند دست راست از آرنج تا سر انگشتان می‏شوییم. مسح سر پس از شستن صورت دست را بر سر گذاشته و کمی به طرف پایین می‏کشیم. مسح پاها پس از مسح سر، دستِ‏تر را روی پای راست از سر انگشت تا آخر آن می‏کشیم. و در پایان، روی پای چپ را مانند پای راست مسح می‏کنیم و در اینجا وضو تمام می‏شود.

 برای چه کارهایی وضو بگیریم؟

1- برای خواندن نماز باید وضو داشته باشیم.

2- بهتر است برای خواندن قرآن و دعا هم وضو بگیریم.

3- اگر وضو نداریم نباید به آیات قرآن و نام خدا و پیامبر و امامان دست بزنیم. و اگر کسی بی‏وضو به آنها دست بزند گناه کرده است.


درس 4

لباس نمازگزار

پوشش بدنمان در نماز چگونه باشد؟

وقتی که نماز می‏خوانیم با خدای بزرگ و مهربان سخن می‏گوییم. پس باید بدن و لباسمان از آلودگی‏ها (چیزهای نجس) پاک باشد. و بهتر است در نماز، پاکیزه‏ترین لباس هایمان را بپوشیم و به بدن و لباسمان عطر بزنیم و خود را خوشبو کنیم. دخترها باید در حال نماز تمام بدنشان را بپوشانند ولی باز بدون صورت، دست ها و پاها (تا مچ) اشکالی ندارد. پس، در وقت نماز باید لباس پاک بپوشیم و تمام بدنمان هم باید پاک باشد.

طهارت‏ چه چیزهایی پاک است؟

همه ما تمیزی و پاکی را دوست داریم. خداوند نیز انسان‏های پاک و تمیز را دوست دارد و به ما سفارش کرده است که همیشه بدن، لباس، وسایل زندگی و خانه خود را و حتّی کوچه‏ها و خیابان ها را پاک نهگداریم و طهارت و پاکی نشانه ایمان به خدای بزرگ است. پس انسان های با ایمان، همیشه پاکیزه هستند و از چیزهایی که اسلام آنها را آلوده می‏داند پرهیز می‏کنند. ما هم برای آنکه بتوانیم به این سفارش اسلام عمل کنیم باید بدانیم، چه چیزهایی آلوده (نجس) است و اگر جایی از بدن یا لباس یا وسایل زندگیمان نجس شد، چگونه می‏توانیم آنها را پاک کنیم. نجاسات‏ چه چیزهایی نجس است؟ در این جهان بزرگ، چیزهای پاک بسیار و چیزهای نجس کم است و دین اسلام، تنها یازده چیز را ناپاک و نجس می‏داند که در این کتاب با بعضی از آنها آشنا می‏شویم و بعضی دیگر را کتاب احکام دوره راهنمایی خواهیم خواند. این چیزها، نجس و آلوده هستند:

ادرار مدفوع‏ خون‏ سگ‏ خوک‏ حیوان مرده‏ اگر مقداری خون یا ادرار یا مدفوع به بدن یا لباسمان یا فرش و کف خانه یا دیوار و چیزهای دیگر بریزد، آنها هم نجس می‏شود. بنابراین، هنگام رفتن به دستشویی باید مواظب بود که ادرار به بدن و لباس نپاشد و پس از توالت رفتن باید خودمان را با آب بشوییم تا بدنمان پاک شود و لباسمان نیز نجس نشود و اگر جایی از بدن؛ دست یا صورتمان زخم شد، مواظب باشیم خون، به لباس یا جای دیگر بدنمان نریزد و دستِ خون‏آلود به آنها نگذاریم که اگر بدن یا لباسمان نجس باشد، ممکن است به خاطر میکروب ها مریض شویم، به علاوه، نمازمان هم باطل شود. سگ و خوک، دو حیوان نجس هستند و کسانی که برای نگهبانی از باغ و مزرعه یا گلّه، سگ نگه می‏دارند، باید مواظب‏ باشند که دست خیس به بدن این حیوان نگذارند، چون نجس می‏شود. از نیم خورده این دو حیوان، نمی‏شود استفاده کرد. مرده بعضی از حیوانات هم نجس است؛ مانند موش مرده، گربه مرده و گنجشک مرده. اما سوسک مرده، ماهی مرده و پشه مرده نجس نیست و فقط کثیف است. چیزی که نجس است، خوردن و آشامیدن آن حرام است.

 

درس 5

چه چیزیهایی پاک کننده است؟

 اسلام برای پاک کردن نجس‏ها، راه ها و چیزهایی را معیّن کرده است مانند: آب‏ «آب» یکی از پاک کننده‏هاست و بسیاری از چیزهای نجس را پاک می‏کند. برای پاک کردن چیز نجس، تنها تمیز کردن آن کافی نست، بلکه پس از تمیز کردن باید آن را آب بکشیم.

 لباس یا بدن نجس را چگونه آب بکشیم؟

اگر بدن یا لباسمان نجس شد، اوّل آلودگی آن را برطرف می‏کنیم و سپس دو مرتبه در آب می‏شوییم. و اگر آب جاری باشد؛ مثل نهر و جوی آب‏ یا آب زیاد باشد؛ مانند استخر و حوض بزرگ‏ و یا شیر آب خانه باشد که به منبع بزرگ شهر وصل است. پس از برطرف کردن آلودگی یکبار بشوییم پاک می‏شود. آفتاب‏ خورشید را همه شما دیده‏اید و در کتاب ها خوانده‏اید که نور خورشید چه فایده‏هایی دارد. زیبایی طبیعت، سرسبزی درختان و شیرینی میوه‏ها همه از نور خورشید است. آیا تاکنون خوانده یا شنیده‏اید که نور خورشید بعضی چیزها مانند: زمین و ساختمان و درخت و گیاه را اگر نجس باشند پاک می‏کند؟ زمین و دیوار نجس اگر خیس باشد و آفتاب بر آن بتابد و خشک کند، پاک می‏شود به شرط اینکه پس از خشک شدن، خود نجس در آن نباشد.

 در کجا نماز بخوانیم بهتر است؟

 وقت نماز که می‏رسد، صدای اذان از گلدسته ‏ها و بلندگوهای مسجد محلّه ‏مان به گوش می‏رسد و ما را به سوی خود می‏خواند. آیا مایلید به مسجد برویم، در صف های منظم بایستیم و نماز جماعت بخوانیم؟ مسجد بهترین مکان برای نماز است و نزد ما مسلمانان احترام زیادی دارد. امامان ما فرموده‏اند مسجد دستورات و آدابی دارد که خوب است آنها را رعایت کنیم مثلاً: نشستن در مسجد به انتظار نماز، عبادت است و ثواب دارد. همسایه مسجد مکروه است در مسجد نماز نخواند؛ یعنی اگر در خانه نماز بخواند، ثوابش کمتر است. پس اگر نزدیک مسجد هستیم، بکوشیم نمازهایمان را در مسجد بخوانیم و در هرجا که هستیم، کوچه یا خیابان، وقتی صدای اذان را می‏شنویم بهتر است کار را رها کنیم و به نزدیکترین مسجد برویم و نمازمان را در آنجا و به جماعت بخوانیم. روزی پیامبر اسلام درباره اهمیت مسجد وبه مسجد بیاورد، چه کنم؟ پیامبر فرمود: از درِ مسجد تا درِ خانه‏ات ریسمانی ببند و هرگاه کسی نبود که تو را به مسجد بیاورد آن نخ را بگیر و به وسیله آن بیا تا به مسجد برسی. از این سخن پیامبرصلی الله علیه وآله می‏فهمیم که نماز خواندن در مسجد چقدر مهم است و چه اندازه ثواب دارد که انسان نابینا هم بهتر است به مسجد برود و نمازش را در آنجا بخواند!

 احکام و دستورات مسجد

1- خوب است زودتر از همه به مسجد برویم و دیرتر از همه بیرون بیاییم، چون هرقدر که بیشتر در مسجد باشیم ثواب بیشتری دارد.

 2- وقتی که می‏خواهیم به مسجد برویم، مستحب است بهترین لباس ها را بپوشیم و عطر بزنیم و خود را خوشبو کنیم.

 3- بهتر است با وضو به مسجد برویم، هر چند نخواهیم نماز بخوانیم؛ مثلاً برای شرکت در جلسه‏ای به مسجد می‏رویم.

 4- مکروه و ناپسند است که از مسجد عبور کنیم و در آن نماز نخوانیم.

 5- تعمیر کردن و تمیز کردن مسجد ثواب بسیار دارد و نجس کردن آن حرام و آب کشیدن و پاک کردن جایی که‏ نجس شده، واجب است.


درس 6

 اذان‏

«اذان» شعار توحیدی مسلمانان است و انسان ها را به عبادت خداوند بزرگ دعوت می‏کند. «اذان» اعلام فرا رسیدن وقت نماز است. اگر در مسجد با جماعت نماز می‏خوانیم، یک نفر برای همه اذان می‏گوید و ما همگی گوش می‏دهیم امّا اگر به تنهایی نماز می‏خوانیم مستحب است خودمان اذان بگوییم. اذان در 18 جمله گفته می‏شود:

 اَاللَّهُ اَکْبَر                              4 مرتبه

‏ اَشْهَدُ اَنَّ لا اِلهَ اِلاَّ اللَّه             2 مرتبه‏

 اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّه      2 مرتبه‏

اَشْهَدُ اَنَّ عَلیاً وَلیُّ اللَّه(1)        2 مرتبه‏

حَیَّ عَلیَ الصَّلاة                    2 مرتبه‏

حَیَّ عَلیَ الفَلاحِ                    2 مرتبه‏

حَیَّ عَلی‏ خَیْرِ العْعَمَلِ             2 مرتبه‏

اَاللَّهُ اَکْبَرُ                              2 مرتبه‏

لا اِله اِلاّ اللَّه                         2 مرتبه‏

اقامه‏

بعد از اذان، بهتر است اِقامه را نیز بخوانیم و سپس نماز را شروع کنیم. اقامه در 17 جمله گفته می‏شود:

 اَاللَّهُ اَکْبَر2 مرتبه‏

 اَشْهَدُ اَنَّ لا اِلهَ اِلاَّ اللَّه            2 مرتبه

‏ اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّه     2 مرتبه‏

 اَشْهَدُ اَنَّ عَلیاً وَلیُّ اللَّه(2)      2 مرتبه‏

 حَیَّ عَلیَ الصَّلاة                   2 مرتبه‏

حَیَّ عَلیَ الفَلاحِ                    2 مرتبه‏

حَیَّ عَلی‏ خَیْرِ العْعَمَلِ             2 مرتبه‏

قَدْ قامَتِ الصَّلاة                      2 مرتبه‏

اللَّهُ اَکْبَرُ                                2 مرتبه‏

لا اِله اِلاّ اللَّه                          1 مرتبه‏

قبله‏

به کدام طرف نماز بخوانیم؟

وقتی وضو گرفتیم و با بدن و لباس پاک آماده نماز شدیم، رو به قبله می‏ایستیم و نماز را آغاز می‏کنیم.

قبله کجاست؟ و چرا باید همه مسلمانان نماز را رو به قبله بخوانند؟

خانه «کعبه» که در شهر مکّه و در مسجدالحرام می‏باشد «قبله» ما مسلمانان است. اسلام، این خانه را مرکز یکتاپرستی معرّفی کرده و به مسلمانان دستور داده است تا در هرجای جهان که باشند به سوی آن نماز بخوانند. سر بریدن حیوان هم باید به سوی خانه خدا باشد تا پاکیزه‏ و حلال شود. خوب است در حال خواب و خوردن غذا هم به سوی قبله باشیم. و همچنین وقتی که قرآن می‏خوانیم بهتر است رو به کعبه بنشینیم. حتّی پس از آنکه انسانی از دنیا می‏رود باید او را رو به قبله در قبر بگذارند.



(1) ما شیعیان معتقدیم که خوب است جمله «اَشْهَدُ اَنَّ علیاً ولی‏اللَّه» را بگوییم و آن را جزو اذان نمی‏دانیم.
(2) همانطور که در اذان گفتیم، «اشهد انّ علیاً ولی‏اللَّه» را جزو اقامه نمی‏دانیم.

درس 7

چگونه نماز بخوانیم؟

 اکنون که آماده شده‏ایم تا نمازمان را شروع کنیم اوّل باید نیّت کنیم؛ یعنی باید بدانیم که چه نمازی را می‏خوانیم؛ مثلاً نماز ظهر است یا عصر و باید آن را تنها برای اطاعت از فرمان خداوند بزرگ بجا آوریم. در نیت می‏توانیم بگوییم یا از ذهن خود بگذرانیم که: «چهار رکعت نماز ظهر بجا می‏آورم قربة اِلَی اللَّه» و بعد «اَللَّهُ اَکْبَر» می‏گوییم و نماز را آغاز می‏کنیم. هنگام گفتن «اللَّه اکبر» مستحب است دست ها را تا مقابل گوشها بالا ببریم. موقع گفتن تکبیرة الاحرام، باید بدنمان آرام باشد و حرکت نکند.

 از آغاز تا پایان نماز کارهایی که نماز را باطل می‏کند، نباید انجام دهیم مانند:

- سخن گفتن.

 - خندیدن.

 - گریه کردن.

 - خوردن و آشامیدن.

 - صورت از قبله برگرداندن.

 - به هم زدن صورت نماز؛ مثل راه رفتن.

 قرائت

‏ پس از گفتن «اَاللَّهُ اَکْبَر» سوره حمد را می‏خوانیم:

 بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ‏

 الْحَمْدُ للَّهِ‏ِ رَبِّ الْعَالَمِینَ

 الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ

 مَالِکِ یَوْمِ الدِّینِ

 إِیَّاکَ نَعْبُدُ وَإِیَّاکَ نَسْتَعِینُ

 اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِیمَ

 صِرَاطَ الَّذِینَ أَنْعَمْتَ عَلَیْهِمْ غَیْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَیْهِمْ وَلَا الضَّالِّینَ*

پس از حمد، یک سوره دیگر از قرآن را می‏خوانیم، مثلاً سوره توحید را:

 بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ‏

قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ

 اللَّهُ الصَّمَدُ

 لَمْ یَلِدْ وَلَمْ یُولَدْ

 وَلَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ 

رکوع‏

وقتی قرائت حمد و سوره تمام شد، به رکوع می‏رویم و به اندازه‏ای که دست‏ها به زانوها برسد خم می‏شویم و چنین می‏گوییم: «سِبحانَ ربّی العَظیمِ وَ بِحَمْدِهِ» یا سه مرتبه می‏گوییم: «سُبْحانَ‏اللَّه» سجده‏ پس از رکوع، به طور کامل می‏ایستیم و بعد به سجده می‏رویم. در سجده هفت جای بدنمان؛ یعنی پیشانی، کف دو دست، سر زانوها و نوک انگشتانِ بزرگ پا (شَست) را به زمین می‏گذاریم و می‏گوییم: «سِبحانَ ربّیَ الاْعَلی‏ وَ بِحَمْدِهِ» یا سه مرتبه می‏گوییم: «سُبْحانَ‏اللَّه» در سجده نماز، پیشانی را بر «خاک» یا «سنگ» یا چیزهای دیگری از «زمین» می‏گذاریم. سجده بر «چوب» و «کاغذ» نیز صحیح است. مُهر نماز، از خاک پاکیزه‏ای است که نمازگزار برای سجده، پیشانی را بر آن می‏گذارد و بهتر است بر مهر کربلا که از خاک قبر امام حسینعلیه السلام تهیه شده، سجده کنیم. چون جهاد و شهادتِ بهترین انسان ها را به یادمان می‏آورد که در راه دین اسلام به شهادت رسیدند. سجده دوّم‏ وقتی سجده اوّل تمام شد می‏نشینیم و بار دیگر به سجده می‏رویم و سجده دوّم را مانند سجده اوّل بجا می‏آوریم. با تمام شدن سجده دوّم، یک رکعتِ نماز به پایان می‏رسد.



درس 8

 رکعت دوّم‏

 پس از سجده دوّم، بار دیگر بر می‏خیزیم و حمد و سوره را مانند رکعت اوّلِ نماز می‏خوانیم.

قنوت‏

در رکعت دوّم نمازهای روزانه، پس از تمام شدن حمد و سوره و پیش از رکوع، مستحب است دست ها را روبروی صورت بگیریم و دعایی بخوانیم که این کار را «قنوت» می‏گویند. در قنوت می‏توانیم این دعا را بخوانیم: «رَبَّنَا آتِنَا فِی الدُّنْیَا حَسَنَةً وَفِی الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ» پس از قنوت، رکوع و سجده‏ها را مانند رکعت اوّل بجا می‏آوریم.

 تَشّهُد

 در رکعت دوّمِ هر نماز، پس از تمام شدن سجده دوّم باید در حالی که رو به قبله نشسته‏ایم «تشهد» بخوانیم؛ یعنی بگوییم: «اَشْهَدُ اَنْ لا اِله اِلاّ اللَّهُ وَحْدَهُ لا شَریکَ لَهُ‏ وَ اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ‏ أَلَّلهُمَّ صَلِّ عَلی‏ مُحَمَّدٍ وَ الِ مُحَمَّدٍ» تا این جا، رکعت دوّم نماز تمام می‏شود و اگر نمازی که می‏خوانیم دو رکعتی باشد؛ (مانند نماز صبح)، بعد از تشهد، با گفتن سلام، نماز را تمام می‏کنیم؛ یعنی می‏گوییم: «اَلسّلامُ عَلَیْکَ اَیُّها النَّبییُّ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَکاتُهُ‏ اَلسّلامُ عَلَیینا وَ عَلی‏ عِبادِاللَّهِ الصَّالِحینَ‏ اَلسّلامُ عَلَیکُمْ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَکاتُهُ».

 تا اینجا چگونه خواندن نماز صبح را آموختیم و اگر نمازی که می‏خوانیم سه رکعتی یا چهار رکعتی باشد، باید در رکعت دوم، بعد از خواندن تشهد و بدون گفتن سلام بایستیم و رکعت سوّم نماز را بخوانیم.

 رکعت سوّم‏

 رکعت سوّم نماز هم مانند رکعت دوّم است، با این تفاوت که در رکعت دوّم باید حمد و سوره بخوانیم، ولی رکعت سوّم، سوره و قنوت ندارد و می‏توانیم فقط «حمد» را بخوانیم، یا به جای آن تَسبیحات بخوانیم؛ یعنی سه مرتبه این جمله را بگوییم: «سُبْحانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُللَّهِ وَ لا اِلهَ اِلاَّ اللَّهُ وَاللَّهُ اَکْبَرُ» پس، اگر نماز مغرب را می‏خوانیم، بایید بعد از سجده دوّم، در حالی که نشسته‏ایم تشهد بخوانیم و با گفتن سلام، نماز را به پایان ببریم.

رکعت چهارم‏

اگر نمازی که می‏خوانیم، چهار رکعتی است؛ یعنی نماز ظهر یا عصر و یا عشا است، پس از سجده‏های رکعت سوّم، بدون آن که تشهد و سلام را بخوانیم، برمی خیزیم و رکعت چهارم را مانند رکعت سوّم انجام می‏دهیم و پس از سجده‏های‏ رکعت چهارم، می‏نشینیم و تشهد و سلام را می‏خوانیم و نماز را تمام می‏کنیم. پسرها باید حمد و سوره رکعت اوّل و دوّم نمازهای صبح، مغرب و عشا را با صدای بلند بخوانند و دخترها آن را آهسته قرائت کنند، اما اگر در جایی که دخترها نماز می‏خوانند مرد نامحرمی نباشد، آنها هم می‏توانند حمد و سوره را بلند بخوانند. در رکعت سوم و چهارم نماز ظهر و عصر، همه باید حمد و سوره را آهسته بخوانند. تسبیحاتِ نماز را همه نمازگزاران و در تمام نمازها باید آهسته بخوانند.

بعضی از مستحبات نماز

 1- پس از تمام شدن قرائت و قبل از رکوع، مستحب است «اَللَّهُ اکبر» بگوییم.

 2- وقتی از رکوع برخاستیم، مستحب است «اَللَّه اَکْبَر» بگوییم، و بهتر است قبل از «اَللَّه اَکْبَر» این جمله را نیز بگوییم: «سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ»

 3- قبل از سجده‏ها و بعد از آنها، مستحب است «اَللَّه اَکْبَر» بگوییم.

 4- بین دو سجده مستحب است بگوییم: «اَسْتَغْفِرُ اللَّهَ رَبّی وَ اَتُوبُ اِلَیْهِ»

 5 - در پایان هر رکعت و هنگام برخاستن برای رکعت بعد، مستحب است بگوییم: «بِحَوْلِ اللَّهِ وَ قُوَّتِهِ اَقُومُ وَ اَقْعُد»(1)

 تعقیب نماز

بهتر است انسان بعد از نماز، مدّتی بنشیند و مشغول ذکر و خواندن دعا و قرآن شود. این کار را «تعقیب نماز» می‏گویند. لازم نیست دعاها را به عربی بخواند. از بهترین تعقیب ها برای همه نمازها، این کلمات است: «اَللَّه اَکْبَر» 34 مرتبه، «اَلْحَمْدُللَّهِ» 33 مرتبه و «سُبْحانَ اللَّهِ» 33 مرتبه. این کلمات را پیامبر اسلامصلی الله علیه وآله به دخترش حضرت زهراعلیها السلام آموختند که به آن «تسبیحات حضرت زهراعلیها السلام» می‏گویند: و مستحب است بعد از نماز، سجده شکر بجا آوریم؛ یعنی برای شکر نعمت های پروردگار، به سجده رفته، صد مرتبه یا سه مرتبه یا یک مرتبه بگوییم: «شُکراً للَّهِ‏ِ»



درس 9

نماز جماعت‏

صف‏های زیبا و منظم نماز جماعت را دیده ‏اید؟ وقتی که گروهی از مسلمانان با هم نماز می‏خوانند و خدا را پرستش می‏کنند. با هم به رکوع می‏روند و با هم بر می‏خیزند. بعد از نماز با یک صدا دعا می‏خوانند و به یکدیگر دست می‏دهند و احوال‏پرسی می‏کنند. نماز جماعت مراسم باشکوهی است که مسلمانان، از کوچک و بزرگ، جوان و پیر، کشاورز و کارگر و بازاری و اداری در مسجد جمع می‏شوند و با یکدیگر آشنا می‏شوند و درباره مسائل زندگی و مشکلات مسلمانان مشورت می‏کنند. مراسم نماز جماعت زیباترین اجتماع مسلمانان در برابر دشمنان است و اهمیّت بسیار دارد. پیشوایان دینمان ما را به شرکت در نماز جماعت سفارش کرده‏ اند و خداوند به کسانی که در جماعت حاضر می‏شوند پاداش بسیار می‏دهد و در حدیث آمده است: اگر شرکت کنندگان در نماز جماعت بیش از ده نفر باشند، ثوابش به قدری زیاد است که کسی نمی‏تواند آن را حساب کند.

 اهمیت نماز جماعت‏

 1- شرکت در نماز جماعت برای همه مستحب است، مخصوصاً برای همسایه مسجد.

 2- سزاوار نیست بی‏جهت نماز جماعت را ترک کنیم.

 3- نماز جماعت را اگر در اوّل وقت هم نخوانیم، از نمازی که در اوّل وقت به تنهایی می‏خوانیم بهتر است.

 4- نماز جماعت حتّی اگر مختصر خوانده شود، از نمازی که آن را طول می‏دهیم ولی به تنهایی می‏خوانیم بهتر است.

 5 - وقتی که نماز جماعت برپا می‏شود، کسی که نمازش را به تنهایی خوانده، مستحب است همان نماز را دوباره با جماعت بخواند.

 احکام نماز جماعت‏

1- در نماز جماعت، یک نفر انسان درستکار و خوب که نماز را صحیح می‏خواند، جلوی جمعیّت می‏ایستد و قبل از دیگران نماز را شروع می‏کند و دیگران در نماز از او پیروی می‏کنند و او «امام جماعت» نامیده می‏شود.

 2- کسانی که می‏خواهند نماز جماعت تشکیل دهند نباید از دو نفر کمتر باشند؛ یعنی یک نفر جلو می‏ایستد که «امام جماعت» است و دیگری از او پیروی می‏کند که «مأموم» است. البته تعداد مأموم‏ها هرچه بیشتر باشد ثوابش بیشتر است.

 3- در رکعت اوّل و دوّم نماز، وقتی که امام جماعت حمد و سوره را می‏خواند، بر دیگران لازم نیست حمد و سوره را بخوانند و باید به قرائت امام گوش دهند، ولی بقیه نماز را باید خودشان هم بخوانند.

 4- مأموم نباید نماز را پیش از امام جماعت آغاز کند و کارهای نماز؛ مانند رکوع و سجده را هم نباید جلوتر از او انجام دهد.

 5 - مأموم باید کمی عقب‏تر از امام جماعت بایستد.

 6- فاصله بین امام و مأموم و فاصله صف‏های جماعت نباید زیاد باشد.

 7- اگر برای نماز جماعت، اذان و اقامه گفته باشند، لازم نیست مأموم اذان و اقامه بگوید.



برچسب ها: احکام دین را چگونه و از کجا یاد بگیریم؟، *چگونه نماز بخوانیم؟، چه وقت نماز بخوانیم؟، لباس نمازگزار، طهارت‏ چه چیزهایی پاک است؟، اصول دین و فروع دین،  

تاریخ : 8 آذر 96 | 01:48 ب.ظ | نویسنده : Nahid Rezai | نظرات
.: Weblog Themes By SlideTheme :.